Wat is transcultureel eigenlijk?

Transcultureel. Een woord waarvan je eigenlijk hoopt dat iemand anders als eerste vraagt wat het nou betekent.

Bij het woord transcultureel denken de meeste mensen direct aan verschillende culturen. Maar het begrip gaat over veel meer dan alleen cultuur. Om dat goed uit te leggen, is het handig om eerst twee andere begrippen te onderscheiden.

Stel dat een jongen thuis met zijn familie Pools spreekt, en op school Nederlands. Voor een deel groeit hij ook op met andere normen en waarden. Wanneer iemand leeft met twee culturele referentiekaders die onderdeel zijn van zijn identiteit, spreken we van een bi-culturele situatie.

Een Nederlandse werkgever geeft directe feedback aan een nieuwe collega uit Azië. Hij bedoelt het constructief, maar de collega ervaart het totaal niet zo. De werkgever snapt de reactie niet, de werknemer voelt zich niet begrepen. Pas wanneer ze elkaars culturele referentiekader begrijpen, ontstaat er begrip. Dat is een inter-culturele situatie.

𝗠𝗮𝗮𝗿 𝘄𝗮𝘁 𝗮𝗹𝘀 𝗱𝗲 𝗴𝗿𝗼𝗼𝘁𝘀𝘁𝗲 𝘂𝗶𝘁𝗱𝗮𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗵𝗲𝗹𝗲𝗺𝗮𝗮𝗹 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝘁𝘂𝘀𝘀𝗲𝗻 𝗰𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘇𝗶𝘁, 𝗺𝗮𝗮𝗿 𝗶𝗻 𝗷𝗲𝘇𝗲𝗹𝗳?

Transcultureel gaat voor mij over mensen die leven tussen verschillende werelden en hoe die werelden samenkomen in hun identiteit. Dat gaat veel verder dan cultuur alleen. Dat gaat over de vraag: wie ben ik, en waar hoor ik thuis? Dit geldt net zo goed voor iemand die tussen een adoptieverleden en een adoptiegezin zit, tussen landen, leeft tussen twee ouders na een scheiding of tussen verschillende loyaliteiten.

Transculturele coaching helpt de Poolse jongen niet om te kiezen tussen Pools of Nederlands. Het helpt hem te ontdekken wie hij is, mét beide werelden. Niet door een deel van zichzelf achter te laten, maar door een eigen identiteit te ontwikkelen waarin beide werelden een plek krijgen.

De Aziatische collega voelt zich in Nederland soms 'te Aziatisch' en in het land van zijn familie juist 'te Nederlands'. De vraag is dan niet meer alleen hoe hij met anderen communiceert, maar vooral: wie is hij zelf, tussen die verschillende werelden?

Daar begint het transculturele perspectief.